Soru & Cevap

Mandela Etkisi Nedir?

Gerçek Sandığımız Yalanlar: Nedir Bu Mandela Etkisi?

Neler Anlatıldı?
  • Mandela Etkisi Nedir?
  • Mandela Etkisi Nasıl Ortaya Çıktı?
  • Mandela Etkisi Neden Oluyor?
  • Mandela Etkisi Neden Bu Kadar Gerçekçi?
  • Mandela Etkisi Teorileri
  • Mandela Etkisine Birkaç örnek

Son dönemde gittikçe popülerleşen Mandela Etkisi nedir? Nasıl ortaya çıktı? Neden oluyor? gibi soruları cevaplıyoruz.

Irk ayrımcılığı ile mücadelenin simgesi haline gelmiş Güney Afrika’nın eski Cumhurbaşkanı Nelson Mandela, 2013 yılında ölmüştür. Ancak Mandela 2013 yılında öldüğünde, Mandela’nın 80’li yıllarda öldüğüne yemin edecek kadar emin olduğunu söyleyen insanlar ortaya çıkmıştır. Hatta bunlardan bazıları, Mandela’nın cenazesini televizyonda izlediklerini ve sevgili eşinin dokunaklı konuşmasını dinlediklerini iddia etmiştir. Peki bu nasıl oluyor? Birbirini tanımayan insanlar, nasıl oluyor da aynı hataya düşüyor?

Bu spesifik örnek nedeni ile bu fenomene, Mandela Etkisi adı verilmiştir. Büyük bir grup insanın, bir olayın gerçekleşme şekline dair aynı anılarının doğru olmadığı yönüne kanıtlar bulunması, Mandela Etkisinin ortaya çıktığını gösterir. Bu garip etkinin gerçekten de çok ilginç örnekleri vardır.

Mandela Etkisi Nedir?

Sadece birkaç kişinin ya da bir grubun değil, neredeyse tüm dünyanın doğru kabul ettiği, hatta şahit olduklarını düşündükleri bu yanılgı durumu oluyor. Tam kafanıza yatmadıysa ve örneklerle açıklanmasını istiyorsanız hemen aşağıdaki listemize göz atabilirsiniz. Beyninizde bir yanma, “Nasıl olur?” düşüncesi fazlasıyla gezecektir;

Mandela Etkisi, aslına bakarsanız yıllardan beri olan bir durum. Ancak ilk olarak 2010 yılında Fiona Broome adlı bir blogger tarafından ortaya atılan bir isim babalığı durumu oldu. Fikir ise Nelson Mandela’nın 80’li yıllarda hapisteyken ölme efsanesinden geliyor. 2013 yılının sonlarında kaybettiğimiz Mandela’nın ölüm haberi birçok kişiyi üzerken aslında milyonlarca kişiyi de şok etmiş “Yahu bu adam 80’lerde ölmemiş miydi?” algısı oluşmuştu. Yani aslında yıllardır yaşayan Nelson Mandela gibi değerli bir insan dünya nüfusunun çoğu tarafından 1980’li yıllarda hapishanede ölmüş olarak kabul ediliyordu.

Hatta “Gerçek Mandela 80’lerde öldü” algısı, “Bu Mandela ise 80’lerde ölen kimdi?” sorunsalı gibi birçok ülkede ciddi tartışmalar ve kafa karışıklığı yaratan durum Mandela Etkisi, yani Mandela Effect adını aldı.

Nasıl Ortaya Çıkıyor? Neden Bu Kadar Gerçekçi?

Mandela Etkisi, aslında büyük bir grubun bir bilgiyi ya da olayı yanlış aktarmasından kaynaklanan kitlesel bir yanılsama. Bu genellikle medya üzerinden yapılan bir manipülasyon bile olabiliyor. Özellikle siyasetçi ölümü gibi durumlar bunlara örnek. Hatta abartı, rant ve sırf tiraj için yapılan uydurma içerikler de bu Mandela Etkisi’ne katkı sağlamakta. (bknz. Cem Yılmaz kendine uçak aldı!)

Gerçekçi olma durumu ise ilk öğrendiğiniz şekilde olması sebebiyle ortaya çıkıyor. Yani, size yıllarca X diye öğretilen bir durumun Y olduğunu yıllar sonra öğrenirseniz karşı çıkmanız, istemsizce kabul etmemeniz normal.

Mandela Etkisi Teorileri: Uzaylılar, Zaman Makinesi, Reenkarnasyon!

Mandela Etkisi o kadar büyük bir etki uyandırdı ki bir anda komplo teorileri gibi olaylar ortaya çıkmaya başladı. Bunlar arasındaki en popüleri ise zaman makinesi düşüncesi.

Yani bir yerlerde zaman makinesi üretildi ve bizim bu %100 gerçek olduğuna inandığımız gerçekleri değiştirerek “Aslında hiç öyle bir şey olmadı” diyerek tüm dünya ile dalga geçmekten zevk alan bir bilim insanı ya da bu zaman makinesine sahip biri olabilir düşüncesi gerçekten yaygın. Hatta zaman makinesi konusundaki dedeyi öldürme paradoksu sebebiyle “Zaman yolculuğu varsa geçmişe gidilemez” algısını da kabul etmiyor olarak gözüken bu durumda zaman makinesinin varlığı ve geçmişe gidildiği kabul ediliyor.

Diğer teori ise klasik olarak uzaylıların parmağı olması. Yok efendim uzaylılar geldi, bu durumları değiştirdi. Evet, uzaylıların varlığı bir kenara, adamın işi gücü yok La vache qi rit peynirindeki ineğin burnundaki halka, Monopoly’deki dayının merceğine takmışlar evet :)

Son olarak da reenkarnasyon durumu var. Yani bu hatırladıklarımız geçmiş yaşamlarımızdan zihnimizde kalan bir dejavu durumu olduğu düşünülüyor. Tabii “Ben bu anı yaşamıştım” dejavu anı değil de “Bu durum tamamen farklıydı” şeklindeki bir ters hatırlama durumu.

Birkaç örnek;

  1. Oysa Mandela 1990 yılında hapisten çıkmış, hatta 90’ların sonunda devlet başkanlığı yapmıştı ve çok uzun yıllardır hayatını bir suçlu olarak değil de saygın bir insan olarak devam ettiriyordu.
  2. Mickey Mouse’un pantolon askısı vardı di mi? Çoğu insan bundan oldukça emin ve bu sevimli fareyi askıyla hatırlıyor ama aslında Mickey Mouse’un bir askısı yok.
  3. La vache qui rit marka peynirin amblemindeki ineğin burnundan hızma var mıydı peki? Hayır yok!
  4. Casablanca filmiyle özdeşleşen ve hatta neredeyse filmin önüne geçmiş olan “Play it again Sam” diye bir replik aslında filmde yok.
  5. Star Wars’ta “Luke, I’m your father” diye bir replik yok, o sahnede aslında “No, I’m your father” deniyor.
  6. Meşhur diziyi Sex in the City diye hatırlayan çok ama gerçeği Sex and the City.
  7. Quenn’in efsane şarkısı “We are the Champions” “… of the world” diye bitmez. Şarkının orijinal sözlerinde bu cümle yok.
  8. Pikaçu’nun kuyruğunun ucunda siyah bir kısım vardı değil mi? Hayır o da yok.
  9. Volkswagen’in logosunda iki V arasında bir çizgi var. Pek çok insan ise logoyu ilk fotoğraftaki gibi bitişik hatırlıyor.
  10. Taş Devri’nin bilmeyen yoktur herhalde. Orijinal ismini The Flinstones diye hatırlayanlar oldukça fazla olsa da doğrusu The Flintstones.
  11. Monopoly logosundaki adamın gözünde bir mercek olduğunu iddia eden ve bundan çok emin olan milyonlarca insan var ama logodaki adamın gözünde hiçbir zaman bir mercek olmadı.
  12. Temel Reis’in tek kolu dövmeli diye hatırlıyorsanız yanılıyorsunuz. Her iki kolunda da aynı dövmeden mevcut.

 

Yoluyla
WebteknoOnedio

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu