Çocuk Gelişimi

ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUKLARIN CİNSEL EĞİTİMİ

CİNSEL EĞİTİM NASIL OLMALIDIR?

Neler Anlatıldı?
  • ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUKLARIN CİNSEL EĞİTİMİ
  • CİNSEL EĞİTİM NASIL OLMALIDIR?
  • CİNSEL EĞİTİMİ KİM VERMELİDİR?

ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUKLARIN CİNSEL EĞİTİMİ

Özel gereksinimli çocuklar, normal gelişim gösteren akranları gibi cinsel gelişim süreçlerini yaşar. Fiziksel değişimler, çocukluk çağı mastürbasyonu, rüyalanma, regli, cinsel oyunlar, cinsel merak, beden farkındalığı… Aileler için cinsel eğitim, normal gelişim gösteren çocuklarda tabu olduğu gibi özel gereksinimli çocuklarda da hem bir tabu hem de öncelik değil. Aileler bilişsel, motor, dil ve sosyal gelişimi ön planda tutup cinsel eğitimi göz ardı edebilmekte. Bunun ne büyük nedeni ise ailelerin, özel gereksinimli çocukların bilişsel ve fiziksel yetersizliklerinden ötürü cinselliği anlamayacağına yönelik inancı.

CİNSEL EĞİTİM NASIL OLMALIDIR?

Cinsel eğitim, çocuğun içinde bulunduğu gelişimsel dönem baz alınarak verilir. Özel gereksinimli çocuklarda takvim yaşı ile gelişim yaşı farklılık göstermektedir. Takvim yaşı, çocuğun doğduğu günden itibaren dünya üzerinde geçirdiği yılları ifade eder. Gelişim yaşı ise takvim yaşından bağımsız olarak sahip olduğu becerilere yönelik belirlenen yaştır. Örneğin, çocuğun takvim yaşı 5 olmasına rağmen dil gelişimi 3 yaşa ait becerileri gösteriyorsa, dil gelişim yaşı 3 olarak sayılmaktadır.

Cinsel eğitim açısından düşündüğümüzde, normal gelişim gösteren bir çocuk, çocukların nasıl olduğunu merak edip ‘’ben dünyaya nasıl geldim’’ sorusunu sorabilir. Takvim yaşı beş olan özel gereksinimli çocuğun, gelişimsel yaşı 3 ise takvim yaşına rağmen bu meraka sahip olmaz. Üç yıl geridedir. Aldığı eğitim ile gelişimsel olarak ilerleyerek, 5 yaştaki bilişsel, sosyal, dil, motor becerileri kazandığında bu meraka sahip olacaktır.  Bu durumda ebeveyn ve öğretmen çocuğun takvim yaşı kaç olursa olsun, gelişim yaşını baz alarak cevap vermelidir. Örneğin 5 yaşı baz alarak gereksiz detaylardan kaçınmalı, açık ve basit cümleler kurmalıdır.

Ağır-orta zihinsel engelli, dürtü kontrol bozukluğu olan çocuklar kuralları anlamakta ve uyumakta yetersizdir. Cinsel dürtülerini kontrol etmekte zorlanabilir. Diğer çocuklar gibi zihinsel engelli çocuklarda mastürbasyon yapar. Sosyal çevre eksikliği, bir uğraşın olmaması gibi olumsuz durumlar bu davranışı sıklaştırıp uğraşı haline getirebilir. İletişim becerisi zayıf, dürtüsel davranan, bilişsel yetersizliği olan çocuklar başka etkinliklere yönlendirip meşgul etme uygunsuz mastürbasyonu engellemede iyi bir yöntemdir.

Her çocuk gibi özel gereksinimli çocuklar da ergenliğin getirdiği değişimleri yaşar. Bu değişimlere hazır olmamak, bilmemek korku – kaygı yaratabileceği gibi uygunsuz davranışları da oluşturabilir. Örneğin, 12-13 yaşında bir otizmli, down sendroumlu -ya da başka özel gereksinimli bir birey – cinsel rüya görebilir ve erekte olabilir. Eğer buna hazır değilse, rüyası onu olumsuz etkileyebileceği gibi aldığı hazzı tekrarlamak adına uygunsuz (açık alanda, sık sık) mastürbasyon davranışı gösterebilir. Ergenliğe giren özel gereksinimli bireylere, bilişsel gelişimi ve dil becerileri göz önünde tutularak ereksiyon ve mastürbasyon anlatılmalıdır. Ne zaman, nasıl, nerede ve ne sıklıkta mastürbasyon yapacağı net ve açık bir biçimde öğretilmelidir.

Otizmli, down sendromlu, bedensel ya da zihinsel engelli, gelişim geriliği vb. olan özel gereksinimli kız çocukları, normal gelişen akranları gibi regl olur.  Bilgisizce bu döneme giren normal gelişim gösteren çocuklar bile kaygı ve korku yaşarken, özel gereksinimli bireyler için bu çok daha korkutucu olabilmektedir. Regl olmanın ne anlama geldiği, ne zaman olacağı, ne kadar süreceği ve bu süreçte ne yapılması gerektiği basit ve net ifadelerle anlatılmalıdır. Bir öz bakım becerisi olarak ped değişimi çocuğa öğretilmelidir. Öğretim süreci çocuğun bilişsel, motor ve dil gelişimi göz önünde bulundurularak planlanmalıdır.

CİNSEL EĞİTİMİ KİM VERMELİDİR?

Göğüslerin büyümesi, kıllanma, ereksiyon, regl vb. cinsel gelişim süreçleri ile ilgili bilgilendirinmeyi kendi cinsinden olan kişi yapmalıdır. Kız çocuklar için anne; erkek çocuklar için baba. Eğer tek ebeveyn iseniz, bilgilendirmeyi çocuğun sevdiği hemcinsi (öğretmeni, abisi-ablası) yapmalıdır.

Takıntıları olani tekrarlayan davranışlar sergileyen, dürtü kontrol sorunları yaşayan down sendromlu, otizmli, zihinsel engelli ya da diğer özel gereksinimli çocuklar için cinsel eğitim zor ve meşakatli bir süreçtir. Çocuğun gelişimi gözetilerek iyi bir eğitim planı oluşturulmalı ve uygulanmalıdır. Bu süreçlerde çocuğun takibini yapan doktor ve öğretmene mutlaka danışılmalıdır. Her çocuk kendi gelişimini seyrettiği, iletişim ve algı becerileri farklı olduğu için onu tanıyan ve gelişimi bilen uzman desteği bu süreçte size ışık olacaktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu